Historische plek
Een historische plek langs de Weg der Wegen
Anna Rue
De plek waar zich nu de paardenwei bevindt, ligt aan de Amersfoortseweg, een van de oudste planmatig aangelegde wegen van Nederland. Deze weg werd in 1652–1653 aangelegd tussen Utrecht en Amersfoort en stond bekend als de “Weg der Wegen”: een brede, kaarsrechte verbindingsroute door de heidevelden van de Utrechtse Heuvelrug. De aanleg moest het verkeer tussen de steden verbeteren en maakte het gebied toegankelijker voor reizigers en handel.
Langs deze nieuwe weg werden percelen uitgegeven waarop huizen en voorzieningen konden worden gebouwd. Op een van deze kavels vestigde Jacob Splinter rond 1654 een tapstede: de herberg Het Huis ter Heide. De eerste vermelding van het huis dateert uit 1655, wanneer in een bron wordt gesproken over een bijeenkomst die daar plaatsvond. Rond de herberg ontstond geleidelijk een kleine buurtschap die dezelfde naam kreeg: Huis ter Heide.
De herberg vervulde een belangrijke functie langs de route. Reizigers die te paard of met koets reisden, konden er rusten, eten en overnachten. Bij de herberg stonden verschillende bijgebouwen, waaronder schuren, een bakhuis, hooibergen en een paardenstal. In de achttiende en negentiende eeuw bleef het een bekende halteplaats langs de weg tussen Utrecht en Amersfoort.
In de loop van de negentiende eeuw groeide het uit tot een logement en later een hotel, dat bezoekers trok die de bossen en heidevelden van de omgeving wilden bezoeken. Achter het huis bevond zich een grote stal en het omliggende terrein werd gebruikt voor paarden en andere voorzieningen voor reizigers.
De bereikbaarheid van de plek veranderde aan het begin van de twintigste eeuw verder door de komst van het lokaaltreintje Utrecht–Zeist en een station bij de Amersfoortseweg dat eveneens de naam Huis ter Heide kreeg. Daarmee werd de omgeving nog toegankelijker voor bezoekers uit de stad.
Het hotel bleef tot in de twintigste eeuw bestaan, maar na de Tweede Wereldoorlog nam het gebruik af. Uiteindelijk werd het gebouw in 1971 gesloopt. Daarmee verdween een historisch gebouw dat meer dan drie eeuwen verbonden was geweest met de weg en de ontwikkeling van Huis ter Heide.
De open ruimte die hier overbleef, herinnert nog altijd aan die geschiedenis. Waar ooit reizigers halthielden langs de Weg der Wegen en paarden werden verzorgd voordat de reis verderging, ligt nu een paardenwei. De stichting die hier wordt opgericht wil deze plek behouden en gebruiken op een manier die recht doet aan die historische relatie tussen weg, landschap en paarden.
